ZAS Labgids - bilirubine (totaal)

Klinisch toepassingsgebied:
Bilirubine is een geel-oranje pigment gevormd door afbraak van de heemcomponent van hemoproteïnen, waarbij hemoglobine kwantitatief overweegt. Ruim 80% van het bilirubine is aldus afkomstig van hemoglobine. Het totale bilirubine omvat alle aanwezige bilirubines in serum, met name ongeconjugeerd bilirubine en alle geconjugeerde bilirubines (Bc) (mono- en di-glucuroniden), alsook de bilirubine-proteïne conjugaten (delta-bilirubine (Delb)). Hyperbilirubinemie ontstaat wanneer een of meerdere van de verscheidene types van bilirubine zich opstapelen in het bloed. Afhankelijk van het pigment dat zich opstapelt in het bloed zal al of niet bilirubine in de urine worden uitgescheiden in detecteerbare concentraties.
Klinisch kan men 3 types hyperbilirubinemie onderscheiden:
-Niet-geconjugeerde hyperbilirubinemie: verhoging Tbil, zonder verhoging van Bc. Oorzaken: verhoogde bilirubineproductie (hemolyse, ineffectieve erythropoïese) en/of defect in opname en/of glucuronidatie in de lever.
-Geconjugeerde hyperbilirubinemie met bilirubinurie: verhoging van Tbil, Bc en Bu. Oorzaken: beschadiging leverparenchym (hepatitis, medicamenteuze beschadiging, cirrose), bij intrahepatische cholestase (zwangerschap, medicamenteus) en pathologie van intra- en extrahepatische galwegen met obstructie van de galdrainage naar de darm.
-Geconjugeerde hyperbilirubinemie zonder bilirubinurie: verhoging van Tbil en Bc, maar zonder bilirubinurie. Oorzaken: leverbeschadiging, galobstructie.

Verhoogde waarden:
- onvoldoende verwerkingscapaciteit (door "teveel" aanbod van bilirubine of door defect in verwerkingscapaciteit in de lever)
* pasgeborene
* verhoogde afbraak van hemoglobine (hemolyse) of van myoglobine (rhabdomyolyse)
* M. Gilbert (matig verhoogd) of zeldzamere erfelijke stoornissen in bilirubine-metabolisme
- levercelbeschadiging en obstructie van galafvoer bijv. Alcoholische hepatitis, M.Pfeiffer, virale hepatitis, galstenen, zwangerschapcholestase, HELLP-syndroom, galblaascarcinoom, bepaalde geneesmiddelen, chemicaliën.

Verhoogde waarden: Amnionvocht: erythrobastosis foetalis, maternele infectieuze hepatitis, maternele sikkelcell crisis.

Het totaal bilirubine bestaat uit 4 fracties :
·Het α-bilirubine of niet-geconjugeerd (Bu) dat via lipofiele binding aan albumine in serum wordt getransporteerd
·Het β-bilirubine of het mono-geconjugeerde bilirubine dat oplosbaar is
·Het γ-bilirubine of het di-geconjugeerde bilirubine
·Het δ-bilirubine : geconjugeerd bilirubine dat covalent gebonden is aan albumine en niet renaal geklaard wordt

De fracties worden bepaald bij verhoogde bilirubinemie om de oorzaak ervan te verklaren.
Verhoogde waarden:
- Hepatisch : virale hepatitis (acuut + chronisch), auto-immune hepatitis, toxische hepatitis, levercirrhose, carcinoma
- Posthepatisch : extrahepatische cholestase door galstenen, tumoren
- Dubin Johnson syndroom, Rotor’s syndroom Interferenties: licht; hemolyse Pos. Bias: hemoglobine, amphotericine B, biliverdine, levodopa, metotrexaat, nitrofurantoïne, fenazopyridine, piroxicam, sulfasalazine. Neg. Bias: triamterene

Testprincipe: Diazo methode

Bij meting van directe bilirubine meet men zowel alle geconjugeerde bilirubine (mono- en di-glucuroniden), alsook de bilirubine-proteïne conjugaten (delta-bilirubine (Delb)). Indirecte bilirubine is een berekende parameter uitgaande van gemeten totaal bilirubine min directe bilirubine.